Brütten Nete Maaş Hesabı: Kesintiler ve Örnek Hesaplama

İş görüşmelerinde ve zam dönemlerinde en çok karışan iki kavram brüt ve net maaştır. Çalışan cebine girecek tutara, işveren ise toplam maliyete odaklanır; ikisinin arasında yasal kesintiler ve işveren primleri vardır. Bu yazıda brütten nete giden her kesintiyi tek tek açıklıyor, temsili bir örnekle hesabın tamamını gösteriyoruz.

Brüt Maaş ve Net Maaş Arasındaki Fark

Brüt maaş, iş sözleşmesinde kararlaştırılan, yasal kesintiler yapılmadan önceki toplam ücrettir. Net maaş ise SGK primi, işsizlik sigortası, gelir vergisi ve damga vergisi kesildikten sonra çalışanın banka hesabına yatan tutardır. İş sözleşmelerinde ücretin brüt mü net mi kararlaştırıldığının açıkça yazılması, ileride doğabilecek uyuşmazlıkları önler. Net ücret anlaşmalarında vergi dilimi yükseldikçe işverenin maliyeti artar; bu yüzden İK ve muhasebe ekiplerinin kümülatif matrah seyrini yıl başından itibaren öngörmesi gerekir.

Çalışan Ücretinden Yapılan Yasal Kesintiler

SGK İşçi Primi: %14

Prime esas kazanç (SGK matrahı) üzerinden %14 oranında kesilir. Emeklilik, sağlık ve kısa vadeli sigorta kollarını finanse eder. SGK matrahının asgari ücret ile prim tavanı arasında olması gerekir; tavanı aşan kazançlardan bu kesinti yapılmaz.

İşsizlik Sigortası İşçi Payı: %1

Yine brüt kazanç üzerinden %1 oranında kesilir. İşsizlik maaşı ve kısa çalışma ödeneği gibi ödemelerin kaynağıdır.

Gelir Vergisi: Kümülatif Matrah Üzerinden %15-%40

Gelir vergisi matrahı, brüt ücretten SGK ve işsizlik işçi payları (toplam %15) düşülerek bulunur. Vergi, yıl başından itibaren biriken kümülatif matraha göre %15, %20, %27, %35 ve %40 oranlı dilimlerle hesaplanır. Dilim tutarları her yıl yeniden belirlenir; bu nedenle örneklerde oran üzerinden gitmek en sağlıklısıdır. Yıl ilerledikçe üst dilime geçildiği için aynı brüt ücretin neti düşer; mekanizmayı kümülatif matrah yazımızda ayrıntılı bulabilirsiniz.

Damga Vergisi: Binde 7,59

Ücret ödemesinin tamamı üzerinden binde 7,59 oranında hesaplanır. Asgari ücrete isabet eden kısım istisnadır.

Asgari Ücret İstisnası

2022'den beri tüm ücretlilerde, kazancın asgari ücrete kadar olan kısmına isabet eden gelir vergisi ve damga vergisi alınmaz. Uygulamada önce vergiler normal şekilde hesaplanır, ardından asgari ücretin vergisi kadar tutar düşülür. Bu istisnanın bordroda nasıl göründüğünü asgari ücret istisnası rehberimizde anlattık.

Örnek: 60.000 TL Brüt Ücretin Neti (Temsili)

Aşağıdaki hesap tamamen temsilidir; 60.000 TL brüt varsayılmış ve çalışanın ilk vergi diliminde (%15) olduğu kabul edilmiştir. Sadelik için asgari ücret istisnası uygulanmadan önceki tutarlar gösterilmiştir; gerçek bordroda net ücret istisna kadar daha yüksek çıkar.

Çalışan üst vergi dilimine geçtiğinde gelir vergisi satırı büyür ve net tutar düşer. Fazla mesai, prim gibi ek kazançlar da hem matrahı hem kesintileri artırır; fazla çalışma ücretinin hesabı için fazla mesai rehberimize bakabilirsiniz.

İşveren Maliyeti Netten İbaret Değildir

İşveren için maliyet, brüt ücretin de üzerindedir: brüt ücrete SGK işveren primi ve işsizlik sigortası işveren payı eklenir. Borcu olmayan işverenler 5 puanlık prim indirimi teşvikinden yararlanarak bu yükü azaltabilir. İşveren prim oranları, teşvikler ve bildirim yükümlülüklerini SGK işveren rehberimizde ayrıntılı ele aldık.

Netten Brüte Hesap Neden Zordur?

Çalışanla net ücret üzerinden anlaşıldığında, o nete ulaşan brütü bulmak gerekir. Vergi artan oranlı olduğu için bu hesap tek formülle çözülmez; deneme-yanılma (iterasyon) ile brüt bulunur ve kümülatif matrah ilerledikçe her ay yeniden hesaplanması gerekir. Elle veya basit Excel şablonlarıyla yapıldığında en çok hata bu noktada çıkar.

Brüt-Net Farkını Çalışana Doğru Anlatmak

Ücret görüşmelerinde yaşanan hayal kırıklıklarının çoğu, adayın brüt teklifi net sanmasından kaynaklanır. İş teklif mektuplarında brüt tutarın yanına temsili bir net hesap ve yan hakların parasal karşılığını eklemek, hem şeffaflık sağlar hem de işveren markasını güçlendirir. Mevcut çalışanlara ise yılda en az bir kez, bordro kalemlerini açıklayan kısa bir bilgilendirme yapılması; özellikle vergi dilimi geçiş aylarında gelen "maaşım eksik yattı" sorularını ciddi ölçüde azaltır. Bordronun her satırını çalışanın kendi ekranından görebildiği self servis bir yapı, bu iletişimin en zahmetsiz halidir.

Brüt-Net Hesabını Otomatikleştirin

PDKS GO'nun 2026 bordro motoru; SGK, işsizlik, gelir ve damga vergisi kesintilerini, asgari ücret istisnasını ve kümülatif matrah takibini otomatik uygular; brütten nete ve netten brüte hesapları saniyeler içinde üretir. Personelin giriş-çıkış verileri puantaja, puantaj da bordroya otomatik aktığı için veri hatası da ortadan kalkar. Detaylar için özellikler sayfasını inceleyebilir, fiyatlandırma planlarına bakabilir veya sistemi hemen ücretsiz deneyin.

Sık Sorulan Sorular

Brüt maaşın yüzde kaçı kesintiye gider?

SGK ve işsizlik işçi payları toplam %15'tir. Buna kümülatif matraha göre %15-%40 arası gelir vergisi ve binde 7,59 damga vergisi eklenir. Asgari ücret istisnası toplam kesintiyi bir miktar azaltır; kişinin dilimi ve kazancına göre oran değişir.

Aynı brüt maaşla çalışan iki kişinin neti neden farklı olabilir?

Kümülatif vergi matrahları farklı olabilir: yıl içinde işe girme, önceki kazançlar, engellilik indirimi, BES kesintisi veya icra gibi özel durumlar net tutarı değiştirir.

İş sözleşmesinde brüt mü net mi anlaşmak daha doğru?

İşveren açısından brüt anlaşma maliyeti öngörülebilir kılar; net anlaşmada vergi dilimi yükseldikçe işveren maliyeti artar. Her iki durumda da sözleşmede açıkça yazılması gerekir.

Yemek kartı ve yol yardımı net maaşa dahil mi?

Bunlar ücretin eki niteliğinde yan haklardır ve belirli sınırlar içinde vergi ve prim istisnalarından yararlanır; bordroda ayrı kalem olarak gösterilir. Ayrıntı için yan hakların vergilendirilmesi yazımıza bakabilirsiniz.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; mali müşavirlik/hukuki danışmanlık değildir.