Bordro Nasıl Hesaplanır? Adım Adım Maaş Bordrosu Rehberi

Maaş bordrosu, çalışanın bir aylık kazancını ve bu kazançtan yapılan tüm yasal kesintileri gösteren resmi belgedir. İşveren için yasal bir yükümlülük, çalışan için ise ücretinin şeffaf kanıtıdır. Bordroyu doğru hesaplamak; SGK bildirimlerinin, vergi beyanlarının ve çalışan memnuniyetinin temelini oluşturur. Bu rehberde bordronun bileşenlerini ve brüt ücretten net ücrete giden hesap adımlarını örneklerle ele alıyoruz.

Bordro Nedir, Neden Bu Kadar Önemlidir?

Bordro, 4857 sayılı İş Kanunu ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu kapsamında düzenlenmesi zorunlu bir ücret hesap belgesidir. İçinde çalışanın kimlik bilgileri, dönem, brüt ücret, ek ödemeler, yasal kesintiler ve net ödenecek tutar yer alır. Hatalı bordro yalnızca çalışanla yaşanacak bir güven sorunu değildir; eksik SGK primi, yanlış vergi matrahı ve idari para cezası riski anlamına gelir. Bu nedenle bordro süreci, puantajdan (çalışılan gün ve saatlerin kaydından) başlayarak uçtan uca doğru kurgulanmalıdır. Puantajın nasıl tutulacağını merak ediyorsanız puantaj rehberimize göz atabilirsiniz.

Bordronun Temel Bileşenleri

Bir bordroda üç ana blok bulunur:

• Kazançlar: Aylık brüt ücret, fazla mesai, prim, ikramiye, yemek ve yol gibi ek ödemeler. Fazla çalışma ücretinin nasıl hesaplandığını fazla mesai hesaplama yazımızda detaylandırdık.
• Kesintiler: SGK işçi primi, işsizlik sigortası işçi payı, gelir vergisi ve damga vergisi. Varsa icra, nafaka, BES otomatik katılım ve avans mahsupları da burada gösterilir.
• Sonuç: Tüm kesintiler düşüldükten sonra çalışanın eline geçen net ücret.

Hesabın doğru başlaması için önce SGK matrahı ve gelir vergisi matrahının ayrı kavramlar olduğunu bilmek gerekir; bazı ödemeler birine dahilken diğerinden istisna olabilir.

Adım Adım Bordro Hesaplama

1. Brüt Ücreti ve SGK Matrahını Belirleyin

Ay içindeki çalışılan günler, ücretli izinler, raporlu günler ve ek ödemeler netleştirilir. Aylık brüt ücret ile prime esas kazanca dahil ek ödemeler toplanarak SGK matrahı bulunur. SGK matrahının bir alt sınırı (asgari ücret) ve bir üst sınırı (tavan) vardır.

2. SGK ve İşsizlik Sigortası İşçi Paylarını Kesin

Çalışanın brüt kazancı üzerinden:

• SGK işçi primi: %14
• İşsizlik sigortası işçi payı: %1

Bu iki kesinti toplamda brütün %15'i kadardır ve gelir vergisi matrahını da azaltır.

3. Gelir Vergisi Matrahını ve Vergiyi Hesaplayın

Gelir vergisi matrahı, brüt ücretten SGK ve işsizlik işçi payları düşülerek bulunur. Vergi, yılbaşından itibaren biriken kümülatif matrah üzerinden artan oranlı dilimlere göre hesaplanır: dilim oranları %15, %20, %27, %35 ve %40'tır. Dilim tutarları her yıl güncellendiği için güncel tarifeyi kontrol etmelisiniz. Kümülatif matrah mantığını ve yıl içinde net maaşın neden düştüğünü bu yazımızda ayrıntılı anlattık.

4. Damga Vergisini Hesaplayın

Ücret ödemeleri üzerinden binde 7,59 oranında damga vergisi kesilir.

5. Asgari Ücret İstisnasını Uygulayın

2022'den bu yana tüm ücretlilerde, kazancın asgari ücrete kadar olan kısmına isabet eden gelir vergisi ve damga vergisi istisnadır. Yani hesaplanan vergilerden, asgari ücret üzerinden hesaplanan vergi tutarı kadar indirim yapılır. Ayrıntılar için asgari ücret vergi istisnası rehberimize bakabilirsiniz.

6. Net Ücrete Ulaşın

Brüt ücretten tüm yasal kesintiler düşüldükten sonra kalan tutar net ücrettir. Varsa avans, icra gibi özel kesintiler de netten mahsup edilir.

Örnek Bordro Hesabı (Temsili)

Aşağıdaki örnek tamamen temsilidir; 50.000 TL brüt ücret varsayılmış, anlatım sadeliği için asgari ücret istisnası uygulanmadan önceki tutarlar gösterilmiştir. Gerçek bordroda istisna sayesinde gelir ve damga vergisi bu tutarların altında çıkar.

Görüldüğü gibi net ücret; SGK, işsizlik, gelir vergisi ve damga vergisi kesintilerinin toplamının brütten düşülmesiyle bulunur. Kümülatif matrah üst dilime geçtiğinde aynı brüt için net tutar düşer.

Bordro Hesaplarken Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Puantaj ile bordro tutarlı olmalı: Eksik gün, fazla mesai ve izinler bordroya birebir yansımalıdır. Yıllık izin sürelerinin hesabı için yıllık izin rehberimiz yol gösterir.
• Kümülatif matrah devri: Yıl içinde işe giren çalışanların önceki işverendeki matrahı ve yıl başı devirleri doğru izlenmelidir.
• Ek ödemelerin matrah durumu: Yemek kartı, yol yardımı gibi yan hakların vergi ve SGK istisnaları ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
• Belgeleme: Bordronun çalışana tebliği ve arşivlenmesi, olası uyuşmazlıklarda işvereni korur. Sık yapılan hataların tam listesi için bordro hataları yazımızı okuyabilirsiniz.

Puantajdan Bordroya: Süreci Otomatikleştirin

Bordronun en riskli kısmı hesap formülleri değil, veridir: kim kaç gün çalıştı, kaç saat fazla mesai yaptı, kaç gün raporluydu? PDKS GO'nun 2026 bordro motoru, giriş-çıkış kayıtlarından oluşan puantajı otomatik olarak bordroya taşır; SGK, işsizlik, gelir ve damga vergisi kesintilerini kümülatif matrah takibiyle birlikte hesaplar. Böylece Excel'de formül kopyalarken yapılan hatalar ortadan kalkar. Sistemin sunduğu tüm modülleri özellikler sayfasında inceleyebilir, fiyatlandırma seçeneklerine göz atabilir ve dilerseniz hemen ücretsiz deneyin.

Sık Sorulan Sorular

Bordro her ay düzenlenmek zorunda mı?

Evet. Ücret ödemesi yapılan her dönem için bordro düzenlenmesi ve bir nüshasının çalışana verilmesi yasal zorunluluktur. Bordrolar ayrıca yasal saklama süreleri boyunca arşivlenmelidir.

Brüt ücretten hangi kesintiler yapılır?

Standart kesintiler SGK işçi primi (%14), işsizlik sigortası işçi payı (%1), gelir vergisi (kümülatif matrah üzerinden %15-%40 arası artan oranlı) ve damga vergisidir (binde 7,59). Varsa icra, nafaka, BES ve avans kesintileri de eklenir.

Net maaş neden her ay aynı kalmıyor?

En yaygın neden kümülatif gelir vergisi matrahının yıl içinde üst dilime geçmesidir. Ayrıca fazla mesai, eksik gün, prim gibi değişken kalemler de net tutarı etkiler.

Bordroyu elle hesaplamak yerine yazılım kullanmak şart mı?

Yasal olarak şart değildir; ancak artan oranlı vergi, istisnalar ve kümülatif takip elle yapıldığında hata riski yüksektir. PDKS GO gibi puantaj-bordro entegrasyonu sunan bir sistem hem zamandan tasarruf sağlar hem de ceza riskini azaltır.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; mali müşavirlik/hukuki danışmanlık değildir.